Sluiten

Steun Global Voices en doneer vandaag nog!

Wij schrijven over 167 landen. Wij vertalen in 35 talen. Wij zijn Global Voices.

Dankzij de inzet van meer dan 800 mensen over de hele wereld kunnen wij jou de verhalen bieden die je zelf moeilijk kunt vinden. Maar dat kunnen we niet alleen. Ook al zijn de meesten van ons vrijwilligers, we hebben nog steeds jouw hulp nodig om onze editors, onze technologie, onze projecten en onze evenementen te ondersteunen.

Doneer nu »
GlobalVoices in

Dit is de Nederlandse vertaling van een artikel met de titel A Web That Speaks Your Language dat op 16 mei 2009 is gepubliceerd in de New York Times.

Internet in je eigen taal
door Leslie Berlin

In de beginjaren van het internet was bijna alle content in het Engels. Maar dit is snel aan het veranderen. Vandaag de dag zijn artikelen in Wikipedia bijvoorbeeld beschikbaar in meer dan 200 talen. En zo'n 36 procent van de zeven miljoen weblogs die gebruikmaken van WordPress, een gratis softwareplatform, wordt volgens WordPress-oprichter Matt Mullenweg in andere talen dan het Engels geschreven.

Dit soort veranderingen vormt een uitdaging, aldus Ethan Zuckerman, onderzoeksassistent bij het Berkman Center for Internet and Society van de Harvard-universiteit in de Verenigde Staten. “Het internet is voor ons allemaal kleiner dan het zou moeten zijn”, zegt hij. “Op het door gebruikers gecreëerde internet hebben we een vreemde dynamiek gecreëerd waarbij er elke dag meer informatie beschikbaar is — waarvan een deel belangrijk is — terwijl iedereen individueel er minder van kan lezen omdat het in meerdere talen is.”

“Het meertalige internet”, zoals Zuckerman het noemt, kan worden vertaald met behulp van verschillende diensten, zowel geautomatiseerde als door mensen uitgevoerde diensten. Geautomatiseerde vertaaltechnologie, ooit nog erg duur, is nu gratis beschikbaar op websites als Google Translate, dat vertalingen in 41 talen aanbiedt. Op deze websites kunnen gebruikers een stuk tekst invoeren en er verschijnt bijna meteen een door de computer gegenereerde vertaling.

Google Translate kan bovendien een zoekterm in een andere taal vertalen en deze vervolgens zoeken op websites in een andere taal. De resultaten worden op twee manieren getoond: in de doeltaal en terugvertaald in de oorspronkelijke taal.

Automatische vertaalsystemen bieden een werkbare vertaling van eenvoudige teksten, maar zelfs de meest geavanceerde software struikelt over complexe ideeën of formuleringen, vooral in niet-Romaanse talen. En als het op nuancering aankomt “heb je helemaal niks aan een automatisch vertaalsysteem”, aldus Zuckerman.

Over de hele wereld zijn er nu mensen die bereid zijn om die nuancering gratis aan te brengen.

Leonard Chien, een student en professioneel vertaler en tolk uit Taiwan, rekent $100 per uur als tolk. Maar zo'n twee à drie uur per dag vertaalt hij vrijwillig voor Global Voices, een website voor burgerjournalisten, opgericht door Zuckerman en Rebecca MacKinnon. Voor deze website vertaalt Chien artikelen van over de hele wereld in het Chinees.

Chien is mededirecteur van het vertaalproject van Global Voices, Lingua genaamd, dat met behulp van vrijwilligers artikelen van Global Voices in 15 talen vertaalt. Hij zegt dat hij een klein maandelijks salaris voor zijn werk als directeur krijgt, maar dat hij de tijd die hij aan het vertalen besteedt graag doneert.

“Ik vind het altijd prachtig als ik zie dat er nieuwe artikelen zijn gepubliceerd”, zegt hij. “Ik wil dit aan mijn lezers vertellen, maar in verschillende talen.”

Chien is een van de 104 mensen die de afgelopen maand vrijwillig vertaalden voor het Lingua-project. Vrijwilligers van over de hele wereld hebben ook meegewerkt aan het “Google in Your Language”-programma, waarmee ze het bedrijf hebben geholpen om hun producten in 120 talen te vertalen. Afgelopen woensdag publiceerde TED, een conferentie op uitnodiging met bekende sprekers als Al Gore en Bill Gates, vertaalde ondertitels en transcripties van veel van de presentaties die op hun website zijn gearchiveerd. Van de 300 vertalingen werden er 200 door vrijwilligers gemaakt.

Vertalers doen om verschillende redenen vrijwilligerswerk. “Ik hou van de uitdaging om te vertalen tussen twee talen die taalkundig en cultureel gezien heel verschillend zijn”, aldus Anas Qtiesh, een vertaler en redacteur Arabisch-Engels uit Damascus die 15 à 20 uur per week als vrijwilliger voor Lingua werkt. Hij zegt dat het werk hem ook publiciteit en ervaring oplevert.

Alexander Klar, een grafisch ontwerper uit Möhnesee, Duitsland, die schat dat hij zo'n 62 uur heeft besteed aan het vertalen van TED-presentaties in het Duits, is geïnspireerd door de content zelf. “Door deze ideeën over de taalgrenzen heen te delen”, zegt hij, “kunnen we de muren en hindernissen vergeten die ons scheiden.”

Toen TED met het vertalen van de video's begon, was de verwachting dat ze vooral professionele vertalers zouden gebruiken, ondanks dat de website ongevraagd vertalingen van fans van bepaalde presentaties had ontvangen. “We dachten dat het inzetten van professionele vertalers de enige manier was om kwaliteit te garanderen”, legt June Cohen, uitvoerend producent van TED Media, uit. De verschuiving naar het inzetten van vrijwilligers als vertalers vond afgelopen najaar plaats, nadat Cohen en haar collega's — de ongeveer 20 fulltime medewerkers spreken in totaal 14 talen, zegt ze — verschillende vertalingen van vrijwilligers hadden gelezen en hiervan onder de indruk waren.

“De vrijwilligers zijn zeer betrokken en zetten zich in om de beste vertaling te maken en het maakt hen niet uit hoe lang ze daarover doen”, legt ze uit. “De passie die je bij hen ziet, zie je niet bij betaalde vertalers.”

En dan is er natuurlijk de kostenbesparing. Cohen schat dat een professioneel vertaalbureau zo'n $500,000 zou rekenen voor de vertalingen die al door vrijwilligers zijn gemaakt of waar nog aan wordt gewerkt.

Het meest voor de hand liggende mogelijke zwakke punt van vertalingen die via “crowdsourcing” zijn verkregen, is de kwaliteit. Vertalingen die worden ingediend via “Google in Your Language” worden “door het bedrijf beoordeeld voordat ze worden gepubliceerd”, aldus Nate Tyler, een woordvoerder van het bedrijf. Bij Lingua en TED worden de vertalingen vóór publicatie door een tweede tweetalige vertaler beoordeeld en wordt de naam van de vertaler bij de vertaling vermeld; het vermelden van de naam voorkomt dat vertalers slordige of opzettelijk slechte vertalingen indienen.

Het valt nog te bezien of het inzetten van vrijwillige vertalers ook werkbaar is voor andere groepen dan geïsoleerde teams die zich voor een bepaalde zaak inzetten. Eén oplossing zou een combinatie kunnen zijn van automatische vertaalsystemen en menselijke vertalers. Deze methode wordt gebruikt door Meedan.net, een website waar gebruikers in het Engels en Arabisch over het Midden-Oosten discussiëren. De geplaatste teksten worden automatisch, met behulp van een automatisch vertaalsysteem, in de andere taal gepubliceerd en vervolgens bijgeschaafd door menselijke vertalers.

Ed Bice, de oprichter van Meedan.net, noemt dit een “overgangsmodel”; hij zegt dat hij denkt dat automatische vertaalsystemen verder zullen worden verbeterd en in de komende tien jaar zelfs in staat zullen zijn om vertalingen te produceren van dezelfde kwaliteit als vertalingen van menselijke vertalers.

In de tussentijd moeten er volgens Zuckerman andere oplossingen worden gevonden. “Het internet zou kunnen uitgroeien tot een wereldwijde discussie”, merkt hij op. “Maar zolang we dit probleem met talen niet oplossen, is dit niet mogelijk en zal het ook niet gebeuren.”

Leslie Berlin is projecthistoricus voor de Silicon Valley Archives van de Stanford-universiteit. E-mail: prototype@nytimes.com.

Vertaling: Percy Balemans

Wereldregio's

Landen

Talen